آنالیز واریانس دو طرفه (ANOVA)
آنالیز واریانس مجموعه‌ای از مدل‌های آماری است که به بررسی میانگین در گروه‌ها و توابع وابسته به آنها (مثل واریانس در یک گروه یا بین چند گروه) می‌پردازد. در این روش واریانس بدست آمده از یک متغیر تصادفی به اجزاء کوچکتری که منابع واریانس هستند تقسیم می شوند. در ساده ترین شکل آن، ANOVA برابری میانگین های گروه های متفاوت را می آزماید، و در نتیجه آزمون تی استیودنت (t-test) را به بیش از دو گروه تعمیم می دهد.
برای مثال فرض کنید یک مهندس برای بهبود محصول مایل است مقاومت کششی یک نخ مصنوعی جدید را حداکثر نماید. از طرفی وی می داند که درصد پنبه نخ در میزان مقاومت آن مؤثر است و از آنجایی که میزان پنبه در نخ بایستی بین 10 تا 40 درصد باشد، محقق در هریک از سطوح 15 ،20، 25، 30 و 35 درصد پنبه، میزان مقاومت کششی نخ را برای 5 مشاهده اندازه گیری میکند. حال برای بررسی درصدهای مختلف پنبه بایستی تفاوت های بین میانگین مقاومت ها را برای هر پنج سطح عامل درصد پنبه، آزمون کنیم.
اینک حالتی را در نظر بگیرید که می خواهیم تاثیر دو عامل را همزمان بر روی متغیر وابسته بررسی کنیم. آنالیز واریانس دو طرفه، هنگامی که گروه بندی مشاهدات به وسیله دو متغیر عامل انجام شده است، فرض برابری میانگین های جامعه را آزمون می کند. در ادامه فایل آموزشی- تصویری مراحل انجام آنالیز واریانس دو طرفه را به صورت گام به گام در spss به صورت تصویری به همراه خروجی نرم افزار و تفسیر آن آورده شده است. امید است که مورد استفاده محققین عزیز قرار گیرد.